اسرار گیاهان دارویى ؛ ص880

گیاه کدوحلوایى‏

نام‏هاى دیگر: قرع- قرح- یقطین.Courge -Citrouille .

مشخصات: گیاهى است از خانواده کدو,Cucurbitaceae یکساله علفى و خزنده، انواع مختلف دارد و میوه آن بسته به نوع کدو شکل مى‏گیرد. برگ‏هاى آن قلبى، پهن با دمبرگ بلند پوشیده از کرک زبر و گل‏هاى آن زردرنگ به صورت گل ماده و گل نر روى یک پایه قرار دارند. ریشه‏اش باریک و بلند و کمى شیرین و سکرآور است. کدو در اغلب مناطق کشور کاشته مى‏شود.

اسرار گیاهان دارویى، ص: 881

میوه کدوحلوایى‏

طبیعت آن: سرد و تر است.

ترکیب شیمیایى: در یک صد گرم قسمت قابل خوردن کدوحلوایى بطور خام مواد زیر وجود دارد:

آب 91 گرم- پروتئین 1 گرم- چربى 1/ 0 گرم- مواد قندى و هیدراتهاى کربن 4/ 5 گرم- خاکستر 8/ 0 گرم- کلسیم 21 میلى‏گرم- فسفر 44 میلى‏گرم- آهن 8/ 0 میلى‏گرم- سدیم 1 گرم- پتاسیم 340 میلى‏گرم- تیامین 05/ 0 گرم- رایبوفلاوین 11/ 0 میلى‏گرم- نیاسین 6/ 0 گرم.

ویتامین‏هاى‏0061 A واحد بین الملل و9 C میلى‏گرم و در آن وجود دارد.

خواص درمانى: 1- اگر آن را بخورید انسداد مجارى را باز مى‏کند، مدّر است، براى رفع یرقان مفید مى‏باشد، براى پیشگیرى از انواع سرطان مفید است و خطر ابتلا به سرطان ریه، ناى، معده، مثانه، حنجره و پروستات را کاهش مى‏دهد.

2- اگر بدون شکر پخته و خورده شود. قدرت حافظه را زیاد مى‏کند، خنک کننده است، عطش را تسکین مى‏دهد، براى افراد گرم‏مزاج و صفراوى غذاى مناسبى است، گرمى و التهاب کبد گرم را فرومى‏نشاند.

3- مرباى کدو بدن را تقویت نموده و ضعف بدن را زایل مى‏نماید و لاغرى غیر طبیعى را مرتفع مى‏سازد و قدرت و نشاط فراوان به انسان مى‏دهد.

4- آن را بپزید بعد با فشار آب آن را بگیرید و 150 تا 300 گرم از آب آن را با عسل مخلوط نموده بخورید. ملیّن و مسهل معتدلى است و اگر آب آن را با تمر هندى و شکر مخلوط کنید و بخورید

اسرار گیاهان دارویى، ص: 882

مسهل صفراى سوخته و پاک‏کننده روده‏ها و کلیه است و براى تسکین تب‏هاى گرم نافع مى‏باشد، براى تسکین حرارت دماغ، وسواس و جنون و سر دردهاى گرم نافع است.

5- آن را با آب به یا آب‏غوره یا آب انار یا سرکه در روغن بادام شیرین یا روغن زیتون بپزید و بخورید. خونساز است و براى افراد گرم‏مزاج و صفراوى و تب‏هاى گرم بسیار شفابخش است.

6- آن را سرخ کنید و بخورید. اسهال را بند مى‏آورد.

7- گوشت کدوى تازه و خام را ضماد کنید. زخم سوختگى را درمان مى‏کند.

8- مقدارى کدوحلوایى کاملا پخته شده را له کنید و بصورت بمالید و پس از نیم ساعت بشویید، پوست صورت را زیبا مى‏کند.

9- آب خام آن را با روغن گل سرخ مخلوط نموده و در گوش بچکانید. براى رفع درد گوش نافع است.

10- کدوى پخته شده را روى قسمت‏هاى معده و کبد و کلیه ضماد کنید. مسکّن حرارت و التهاب آنها مى‏باشد.

11- آن را بکوبید و بر پیشانى اطفال ضماد کنید. ورم گرم سر و پیشانى و همچنین سر درد گرم و خشکى دماغ و بى‏خوابى او را درمان مى‏کند و اگر آن را بر چشم ضماد کنید براى رفع ورم گرم چشم مفید است.

انواع کدو

اسرار گیاهان دارویى، ص: 883

12- سر را با آب کدو بشویید و از آن هم بخورید. براى تسکین سر درد گرم و خواب آوردن مفید است.

13- اگر آب کدو را در دهان قرقره و مزمزه کنید، درد دندان گرم را تسکین مى‏دهد.

14- چند قطره آب کدوى خام را با چند قطره شیر انسان مخلوط نموده و در گوش و بینى بچکانید، براى رفع سرسام و هذیان و ورم‏هاى گرم و بى‏خوابى مفید است.

تذکر: براى پیران و سردمزاجان و در مناطق سرد خوب نیست و موجب سستى و بى‏حسى معده و روده‏ها مى‏شود و ایجاد نفخ و بى‏اشتهایى مى‏کند و باعث قولنج مى‏گردد.

پوست کدو

خواص درمانى: 1- خوردن خشک آن براى درمان بواسیر و رفع خونریزى از آلات داخل شکم مفید است.

2- خشک آن را نرم بسایید و بر زخم بپاشید. از خونریزى زخم جلوگیرى مى‏کند.

3- آن را بخشکانید بعد بسوزانید و خاکسترش را با سرکه مخلوط نموده و هر شب مثل مرحم بر موضع بمالید، لک‏هاى بهق و لک‏هاى سفید بدن یا برس را برطرف مى‏سازد.

4- پوست خام کدوحلوایى را ضماد کنید، سوختگى‏هاى شدید را درمان مى‏کند.

روغن کدو

خواص درمانى: اگر هر روز چند بار آن را بو کنید و هم هر شب بر سر بمالید. مالیخولیا و سرسام را درمان مى‏کند.

روغن تخم کدو

خواص درمانى: 1- آن را بخورید. ضد انگل است، تونیک اعصاب مى‏باشد، براى رفع یبوست دماغ و بى‏خوابى و تب‏هاى گرم و دل‏پیچه صفراوى بسیار مؤثر است.

2- آن را با دم الاخوین که نرم ساییده شده باشد و یا با خود تخم کدو که خوب کوبیده شده باشد خمیر نموده و ضماد کنید. براى درمان زخم‏هاى سر و بدن اطفال و زخم‏هاى گوشه دهان و بناگوش و زخم‏هاى آلت تناسلى مرد مفید مى‏باشد.

برگ کدو

خواص درمانى: تازه آن را بکوبید و ضماد کنید. انواع سوختگى را درمان مى‏کند، خستگى و کوفتگى دست و پا را برطرف مى‏سازد.

اسرار گیاهان دارویى، ص: 884

گل کدو

خواص درمانى: هر بار سه مثقال از آن را مثل چاى دم کنید بعد آب صاف‏کرده آن را بنوشید، سیاه‏سرفه را درمان مى‏کند.

تخم کدو

طبیعت آن: سرد و تر است.

ترکیبات شیمیایى در هر 100 گرم مغز تخم کدوى خشک و خام مواد زیر وجود دارد:

آب 4/ 4 گرم- پروتئین 29 گرم- چربى 7/ 46 گرم- مواد قندى و سایر هیدرات‏هاى کربن 13 گرم- خاکستر 9/ 4 گرم- کلسیم 51 میلى‏گرم- فسفر 1144 میلى‏گرم- آهن 2/ 11 میلى‏گرم- تیامین 24/ 0 میلى‏گرم- رایبوفلاوین 19/ 0 میلى‏گرم- نیاسین 4/ 2 میلى‏گرم- پروتئاز تریپسین و کاروتنوئید شامل بتاکاروتن.

ویتامین‏07 A واحد بین‏المللى در آن وجود دارد.

خواص درمانى: 1- آن را بخورید. تسکین دهنده است، براى رفع خشونت سینه و خروج اخلاط خونى از سینه و تسکین سرفه گرم نافع است، بدن را چاق مى‏کند، زخم روده‏ها و مثانه که از اخلاط گرم حاصل شده باشد و سوزش مجراى ادرار را بهبود مى‏بخشد، از انواع سرطان پیشگیرى مى‏کند.

2- هر روز 10 گرم مغز تخمه کدوى سفید را دم کنید و بخورید. براى دفع کرم کدو نافع است.

3- شیره آن را بگیرید و با آب یا شیر بپزید و بخورید، بى‏خوابى که از تب یا عطش باشد را برطرف مى‏سازد، عطش که از تب باشد را تسکین مى‏دهد، درد آلت تناسلى را که از اثر ورم داخل آن باشد درمان مى‏کند.

4- اگر صبح‏ها ناشتا مغز آن را در یک فنجان آب شیره بکشید و بخورید یبوست شدید را درمان مى‏کند. مقوى قواى تناسلى است.

تخم کدوى هندى‏

ترکیب شیمیایى: آلکالوئید کوکور بى‏تین- روغن ثابت- قند- نشاسته- مایوزین- ویتلین- رزین اسید.

خواص درمانى: 1- آن را بخورید. ملیّن و تونیک و محلّل و مقوّى و تب‏بر است، بیمارى‏هاى کلیه و مجارى ادرار و التهاب روده‏اى و بواسیر را درمانى مى‏کند.

2- از خاکستر سوخته آن براى معالجه بیمارى سوزاک استفاده مى‏شود.[1]

 

اسرار گیاهان دارویى ؛ ص879

کتیرا

نام‏هاى دیگر:Tragacanth -Gomme adragante .

مشخصات: کتیرا صمغ یا شیره‏یى است که از ساقه گیاهى به نام گون گرفته مى‏شود. این گیاه گونه‏هاى مختلفى دارد. بر اثر شکافى که در ساقه گون (محل اتصال ساقه و ریشه) وارد مى‏شود این صمغ کم‏کم از آن جارى مى‏گردد و پس از مدت کوتاهى خشک مى‏شود.

طبیعت آن: عده زیادى آن را از نظر گرمى و سردى معتدل و از نظر رطوبت مرطوب مى‏دانند ولى عده دیگرى سرد و خشک مى‏دانند.

اسرار گیاهان دارویى، ص: 880

ترکیب شیمیایى: 15- 10 درصد آب- 4- 3 درصد مواد معدنى- 3 درصد نشاسته- ماده تراگاکانتین که متشکل است از اورونیک اسید که به چند مولکول قند آرابینوز متصل است- با سورین شامل گالاکتورونیک اسید متصل به قندهاى گالاکتوز و کسیلوز.

خواص درمانى: 1- اگر 5 تا 15 گرم از ساییده شده آن در روز خورده شود. غلیظکننده خون و مواد رقیق و بطور کلى نرم‏کننده است و حدّت اخلاط و حدّت داروهاى گرم را که خورده مى‏شود تسکین مى‏دهد و معده را تقویت مى‏بخشد ضمنا کمى ملّین و مسهل است.

2- پودر آن را با شیر تازه بز مخلوط کنید و بخورید. براى بند آوردن خونریزى از سینه و سایر اعضاى داخلى، رفع سرفه، خشونت سینه و حلق و زخم‏هاى ریه و گرفتگى آواز نافع است.

3- آن را با مغز بادام کوبیده و شکر و نشاسته مخلوط کنید و بخورید. مقوى و چاق کننده است.

4- آن را نرم بکوبید و با عسل به صورت قرص درآورید و قرص‏ها را در دهان نگه‏دارید و آب آن را فروبرید، سرفه را تسکین مى‏دهد.

5- آن را در آب گرم حل کنید و به موها بمالید. از موخوره جلوگیرى مى‏کند

6- کتیراى سفید گل را روى پیله چرکى لثه بگذارید و بخوابید تا سر باز کند.

7- سائیده آن را با آب برگ گل شب‏بو مخلوط کنید و هر صبح و شب بر موضع ضماد کنید، سالک را درمان مى‏کند.[2]

 

 



[1] حاجى شریف، احمد، اسرار گیاهان دارویى، 1جلد، حافظ نوین - تهران، چاپ: چهارم، 1386 ه.ش.

[2] حاجى شریف، احمد، اسرار گیاهان دارویى، 1جلد، حافظ نوین - تهران، چاپ: چهارم، 1386 ه.ش.


دسته ها :
X